ทุกวันนี้แทบทุกองค์กรกำลังแข่งกันทำ AI

ใครใช้โมเดลใหม่กว่า ใคร Fine-tune ได้ดีกว่า ใครมี Agent มากกว่า

จนหลายคนเริ่มเชื่อว่า "คนที่มี AI ฉลาดที่สุด จะเป็นผู้ชนะ"

แต่ผมไม่แน่ใจว่าเป็นแบบนั้น...

เพราะถ้าย้อนกลับไปดูประวัติศาสตร์ของเทคโนโลยีที่เคยเปลี่ยนโลกมาก่อน เราจะเห็นรูปแบบเดิมเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำอีก

ช่วงแรก ทุกคนแข่งขันกันที่ "ตัวเทคโนโลยี"

แต่เมื่อเทคโนโลยีเริ่มเติบโตและเข้าถึงได้มากขึ้น การแข่งขันจะค่อย ๆ ย้ายจากตัวเทคโนโลยี ไปสู่: • การสร้างผลิตภัณฑ์ • ประสบการณ์ของผู้ใช้ • Workflow • ระบบ และ "โมเดลธุรกิจ"

เทคโนโลยียังคงสำคัญ... แต่ไม่ใช่สิ่งที่สร้างผู้ชนะอีกต่อไป

ผมคิดว่า AI ก็กำลังเดินอยู่บนเส้นทางเดียวกัน

และถ้ามีเทคโนโลยีสักอย่างที่อธิบายเรื่องนี้ได้ดีที่สุด ผมคิดว่าคือ "มอเตอร์ไฟฟ้า"

ทุกวันนี้ไม่มีใครซื้อเครื่องใช้ไฟฟ้าเพราะมอเตอร์ ลูกค้าซื้อเพราะมันใช้งานง่ายกว่า เงียบกว่า ประหยัดกว่า และทำงานได้ดีกว่า

มอเตอร์กลายเป็นเทคโนโลยีที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังประสบการณ์ของลูกค้า

วันหนึ่ง AI ก็น่าจะเป็นแบบเดียวกัน

ลูกค้าจะไม่ได้เลือกซอฟต์แวร์เพราะมันใช้ GPT รุ่นล่าสุด แต่เลือกเพราะมันช่วยให้งานเสร็จเร็วขึ้น ลดต้นทุนได้จริง ทำให้พนักงานทำงานง่ายขึ้น และสร้างผลลัพธ์ที่ดีกว่า

ถ้าอยากเห็นภาพนี้ชัดที่สุด ผมอยากชวนดูเรื่องของ Dyson ครับ

เพราะตลอด 22 ปีที่สร้างบริษัทขึ้นมา สิ่งที่ทำให้ Dyson กลายเป็นผู้นำเครื่องดูดฝุ่นของโลก ไม่ใช่มอเตอร์ แต่คือทุกสิ่งที่อยู่ "รอบมอเตอร์"

เรื่องทั้งหมดเริ่มในปี 1978 James Dyson ไม่ได้กำลังสร้างเครื่องดูดฝุ่น เขากำลังแก้ปัญหาฝุ่นอุดตันในโรงงานของตัวเอง

จากการทดลอง เขาพบว่าระบบไซโคลนสามารถแยกฝุ่นออกจากอากาศได้ โดยไม่ต้องใช้ถุงกรอง

เมื่อกลับมาบ้าน เขาจึงมองเครื่องดูดฝุ่นที่แรงตกเพราะถุงกรองอุดตัน แล้วเกิดคำถามง่าย ๆ "ถ้าปัญหาไม่ใช่มอเตอร์ แล้วทำไมทุกคนถึงมัวแต่พยายามสร้างมอเตอร์ที่แรงขึ้น?"

นั่นคือจุดเริ่มต้นของ Dyson

หลังจากนั้น เขาใช้เวลา 5 ปี ทดลองกว่า 5,127 ครั้ง

ไม่ใช่การสร้างเครื่องใหม่ 5,127 เครื่อง แต่คือการค่อย ๆ ปรับทีละองศา ทีละมิลลิเมตร วัดผล จดบันทึก แล้วทดลองใหม่ ซ้ำแล้วซ้ำอีก

เมื่อสร้างเครื่องที่ใช้งานได้จริง ผู้ผลิตเครื่องดูดฝุ่นรายใหญ่กลับปฏิเสธทั้งหมด ไม่ใช่เพราะเทคโนโลยีไม่ดี แต่เพราะมันทำลายโมเดลธุรกิจเดิม รายได้มหาศาลจาก "ถุงกรอง" มีค่ามากกว่าการเปลี่ยนแปลง

สุดท้าย Dyson ต้องไปเริ่มต้นที่ญี่ปุ่น ก่อนจะกลับมาเปิดตัวแบรนด์ของตัวเองในอังกฤษ และกลายเป็นเครื่องดูดฝุ่นที่ขายดีที่สุดในเวลาไม่ถึง 2 ปี

เมื่อมองย้อนกลับไป ผมพบว่าตลอด 22 ปีของเรื่องนี้ มอเตอร์ไม่เคยเป็นพระเอกเลย

ทุกจุดเปลี่ยนเกิดจากสิ่งที่อยู่ "รอบมอเตอร์" ทั้งนั้น: • การมองเห็นปัญหาที่แท้จริง • การทดลองอย่างเป็นระบบ • การออกแบบผลิตภัณฑ์ • โมเดลธุรกิจ • การเลือกตลาดและพันธมิตร • และการปกป้องทรัพย์สินทางปัญญา

ผมคิดว่าวันนี้ AI ก็กำลังอยู่ในช่วงเดียวกัน

หลายองค์กรยังถามว่า "จะใช้โมเดลอะไร?" แต่คำถามที่สำคัญกว่า อาจเป็น: "อะไรคือองค์ประกอบรอบ AI ที่ยังทำให้ลูกค้าไม่ได้ผลลัพธ์ที่ต้องการ?"

หลายครั้ง สิ่งที่ขาดไม่ใช่โมเดลที่ฉลาดกว่า แต่เป็นข้อมูลที่ยังไม่พร้อม Workflow ที่ยังไม่ถูกออกแบบ UX ที่ยังซับซ้อน หรือระบบที่ยังเชื่อมต่อกันไม่ดี

เพราะสุดท้ายแล้ว... ลูกค้าไม่ได้ซื้อ AI แต่ลูกค้าซื้อผลลัพธ์

ผมเชื่อว่าในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า AI จะค่อย ๆ หายไปอยู่เบื้องหลังเหมือนที่มอเตอร์ทำมาตลอด ไม่มีใครพูดถึงมัน แต่ทุกคนใช้มันทุกวัน

และเมื่อถึงวันนั้น ผู้ชนะอาจไม่ใช่บริษัทที่สร้าง AI ที่ฉลาดที่สุด แต่เป็นบริษัทที่เปลี่ยน AI ให้กลายเป็นประสบการณ์ที่ดีที่สุดสำหรับลูกค้า

ถ้าต้องสรุปเรื่องของ Dyson เหลือเพียงประโยคเดียว ผมคงสรุปว่า:

"เทคโนโลยีไม่เคยเป็นพระเอก" "ระบบที่อยู่รอบเทคโนโลยีต่างหาก ที่สร้างผู้ชนะ"

หากองค์กรของคุณกำลังมองหาแนวทางเปลี่ยน AI จากเดโมที่น่าตื่นเต้น ให้กลายเป็นผลลัพธ์ทางธุรกิจที่วัดผลได้ ผมยินดีแลกเปลี่ยนประสบการณ์ครับ